Patroni Roku 2026
Każdy rok w Polsce niesie ze sobą wyjątkowy zestaw rocznic, jubileuszy i postaci, które Sejm i Senat Rzeczypospolitej Polskiej postanawiają upamiętnić. Patroni Roku to nie tylko hołd wobec przeszłości – to także inspiracja dla współczesnych i przypomnienie o wartościach, które kształtowały polską kulturę, naukę, społeczeństwo i ducha narodowego. Rok 2026 obfituje w znaczące jubileusze – od wybitnych twórców i myślicieli, po ważne wydarzenia społeczne i historyczne.
Patroni ustanowieni przez Senat RP
Andrzej Wajda (1926–2016)
W setną rocznicę urodzin wybitnego reżysera Senat uczcił pamięć Andrzeja Wajdy – twórcy, który poprzez swoje filmy współtworzył tożsamość polskiej kultury. Jego dzieła, takie jak Popiół i diament, Kanał, Człowiek z marmuru, czy Katyń, są nie tylko arcydziełami kina, ale też zapisem dramatycznej historii Polski XX wieku. Andrzej Wajda zajmował się też reżyserią teatralną, szczególnie związany był z krakowskim Teatrem Starym i warszawskim Teatrem Powszechnym. Przypomniano też inne dokonania Andrzeja Wajdy, jak na przykład powstanie Muzeum Sztuki i Techniki Japońskiej „Manggha”. Podkreślono również, że jako senator I kadencji w działaniach społecznych, politycznych i obywatelskich przekuwał w praktykę to, co postulował swoją sztuką – odpowiedzialność za Polskę, za miejsce i czas, w których żył. Reżyser jest laureatem Oscara za całokształt twórczości. Rok Wajdy to okazja do refleksji nad rolą sztuki w kształtowaniu świadomości narodowej.
Jerzy Giedroyć (1906–2000)
W 120-stą rocznicę urodzin Senat ustanowił rok 2026 Rokiem Jerzego Giedroycia. Był jednym
z najważniejszych myślicieli politycznych XX w. Senatorowie są przekonani, że obchody Roku będą okazją do przypomnienia tego, że Giedroyć całe swoje życie poświęcił sprawie niepodległości Polski – Polski tolerancyjnej i nowoczesnej, ale też szanującej własne tradycje narodowe. „Dziedzictwo Jerzego Giedroycia trwa w pamięci kolejnych pokoleń, a idee promowane przez niego są nadal inspiracją dla współczesnych intelektualistów i twórców” – czytamy w uchwale. Giedroyć był redaktorem naczelnym „Kultury”, myślicielem i wizjonerem polskiej emigracji, którego idee – niezależność myślenia, dialog z sąsiadami, wolność słowa – pozostają aktualne do dnia dzisiejszego. Rok Giedroycia przypomina o sile polskiego słowa i odpowiedzialności za wspólnotę.
Bł. Elżbieta Róża Czacka (1876–1961) – prekursorka polskiej tyflologii
Założycielka Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi w Laskach, pionierka pracy z osobami niewidomymi
i symbol miłosierdzia w praktyce. Jej działalność społeczna i duchowa wyprzedzała epokę – dziś inspiruje do budowania świata opartego na empatii i włączeniu osób z niepełnosprawnościami. W uznaniu za wybitne zasługi dla osób niewidomych prezydent Stanisław Wojciechowski odznaczył Matkę Czacką Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, prezydent Ignacy Mościcki wręczył jej Złoty Krzyż Zasługi, a prezydent Lech Kaczyński pośmiertnie odznaczył Krzyżem Wielkim Orderu Odrodzenia Polski. Jest błogosławioną Kościoła katolickiego, beatyfikowaną 12 września 2021r.
Miasto Gdynia
W 2026 roku Gdynia świętuje 100-lecie nadania praw miejskich. Senat uznał, że jubileusz ten zasługuje na ogólnopolskie obchody, bo Gdynia jest symbolem nowoczesności, przedsiębiorczości i marzeń o Polsce morskiej. To także lekcja historii o sile wspólnoty i budowaniu od podstaw.
Robotnicze protesty Czerwca 1976 roku
W pięćdziesiątą rocznicę wydarzeń z Radomia, Ursusa i Płocka Senat przypomina o odwadze robotników, którzy zapoczątkowali falę społecznego oporu przeciw władzy komunistycznej. To hołd dla zwykłych ludzi, którzy stali się początkiem drogi do wolności i „Solidarności”. Senatorowie przypomnieli, że po wydarzeniach czerwcowych powstał Komitet Obrony Robotników, a w 1977 r. – Ruch Obrony Praw Człowieka i Obywatela.
Patroni ustanowieni przez Sejm RP
Józef Maksymilian Ossoliński (1748–1826)
Założyciel Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Lwowie, uczony, kolekcjoner i mecenas kultury. Dwieście lat po jego śmierci Sejm przypomina, że bez jego wizji polska nauka i biblioteki wyglądałyby inaczej – Ossoliński stworzył instytucję, która przez wieki chroniła narodowe dziedzictwo. Mecenas był nie tylko bibliofilem i historykiem, ale także prekursorem badań nad słowiańszczyzną.
„Fundacja Józefa Maksymiliana Ossolińskiego jest jednym z symboli nieustępliwości Polaków
w obronie swojej tożsamości i niepodległości” – zaznaczono w uchwale.
Ignacy Daszyński (1866–1936)
W roku 2026 przypadnie 160. rocznica urodzin i 90. rocznica śmierci Ignacego Daszyńskiego – polityka, premiera rządu lubelskiego z 1918 roku, marszałka Sejmu i jednego z Ojców Niepodległości. Współzałożyciel i lider Polskiej Partii Socjalno-Demokratycznej oraz jeden z założycieli Centrolewu.
Uchwała przypomina, że „Aktywność publiczna Ignacego Daszyńskiego była nakierowana na rozwój demokracji parlamentarnej oraz odrodzenie państwa polskiego”. To dzięki jego staraniom
w konstytucji z 1921 roku znalazło się m.in. prawo do ubezpieczeń społecznych. Rok Daszyńskiego to hołd dla idei demokracji, sprawiedliwości społecznej i dialogu – wartości, które są podstawą nowoczesnego państwa.
Józef Czapski (1896–1993)
W 2026 r. przypada 130. rocznica urodzin Józefa Czapskiego, niezwykłego artysty, a zarazem wielkiego Polaka i Europejczyka. „Czapski dał świadectwo zarówno okrucieństw, jak i piękna oraz pragnienia prawdy w XX w.” Jego życie łączyło sztukę i pamięć – był jednym z nielicznych, którzy przeżyli Katyń i ocalili prawdę o tym miejscu. Jako uczestnik wojny polsko-bolszewickiej został odznaczony Orderem Virtuti. Czapski to symbol niezłomności intelektualnej i duchowej.
Sergiusz Piasecki (1901–1964)
Był agentem polskiego wywiadu, żołnierzem Armii Krajowej, więźniem, przemytnikiem i autorem bestsellerowej powieści „Kochanek Wielkiej Niedźwiedzicy”. Jego biografia jest jak sensacyjna powieść – pełna dramatycznych zwrotów, ale jest też świadectwem poszukiwania wolności. Wybitny pisarz, patriota, który nauczył się posługiwać literacką polszczyzną w wieku dorosłym, gdy odbywał wyrok za napad z bronią w ręku. Rok Piaseckiego przypomina o literaturze rodzącej się
z buntu i odwagi.
Stanisław Staszic (1755–1826)
Stanisław Staszic zapisał się w historii jako działacz oświeceniowy, pionier spółdzielczości, pisarz polityczny i publicysta. Był też duchownym katolickim, filozofem i tłumaczem oraz przyrodnikiem, współtwórcą Komisji Edukacji Narodowej. Należał do Izby Edukacyjnej Księstwa Warszawskiego
i sprawował urząd ministra stanu Księstwa Warszawskiego, a także ministra stanu Królestwa Polskiego. 200 lat po śmierci Staszica Sejm wskazuje na jego ponadczasową ideę łączenia wiedzy z troską o dobro wspólne.
Mieczysław Fogg (1901–1990)
W roku 2026 przypada 125. rocznica urodzin piosenkarza Mieczysława Fogga (właśc. Mieczysław Fogiel) — syna sklepikarki i kolejarza. Sprzedał ponad 25 mln swoich płyt, występował na kilkudziesięciu tysiącach koncertów w Polsce i za granicą, w repertuarze miał ponad 2 tys. utworów. W czasie wojny walczył w Armii Krajowej i brał udział w Powstaniu Warszawskim. Jak podkreślono, Mieczysław Fogg był nie tylko gwiazdą międzywojennej i powojennej sceny, ale też żołnierzem i bohaterem, odznaczonym Medalem Sprawiedliwego wśród Narodów Świata. W Roku Fogga przypominamy o kulturze, która łączy, krzepi i przetrwała mimo burz dziejowych.
Polskie Radio
W 2026 roku przypada 100-lecie nadawania Polskiego Radia. Jak przypomina uchwała Sejmu,
„W niedzielę 18 kwietnia 1926 roku o godzinie 17 historyczne słowa spikerki Janiny Sztompkówny: »Halo, halo, Polskie Radio. Fala 480 metrów« poprzedziły pierwszą oficjalną audycję, w której zaprezentowano muzykę Fryderyka Chopina”.
Instytucja ta stała się nieodłączną częścią historii Polski – od komunikatów wojennych, przez koncerty i słuchowiska, po współczesną debatę publiczną. Rok Polskiego Radia to także hołd dla wszystkich, którzy tworzą polskie media publiczne.
Rok Polskiej Kolei
W 2026 roku Polskie Koleje Państwowe będą obchodzić 100-lecie swojego powstania oraz 200-lecie pierwszego pasażerskiego przejazdu koleją na świecie. Jubileusz ten ma szczególne znaczenie, ponieważ 24 września 1926 roku prezydent Ignacy Mościcki podpisał akt powołania PKP, a 27 września 1825 roku otwarto pierwszą linię kolejową Stockton-Darlington. Sejm ustanowił ten Rok, aby uhonorować znaczenie kolejnictwa w rozwoju gospodarczym, społecznym i kulturowym Polski oraz przypomnieć o jego wielowiekowej tradycji.
W uzasadnieniu uchwały podkreślono, że kolej odegrała kluczową rolę w budowie nowoczesnego państwa polskiego, łącząc regiony po okresie zaborów i przyczyniając się do rozwoju przemysłu, komunikacji i mobilności społeczeństwa.
W 2026 roku planowane są liczne wydarzenia i inicjatywy, które potrwają do końca roku, w tym m.in. Gala Święta Kolejarza oraz obchody 50. urodzin dworca Warszawa Centralna. Więcej informacji na stronie https://100.pkp.pl/
Rok Profilaktyki Zdrowotnej
Rok 2026 został ustanowiony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej Rokiem Profilaktyki Zdrowotnej, aby zwrócić uwagę społeczeństwa na ogromne znaczenie dbania o zdrowie, zapobiegania chorobom i wczesnej diagnostyki.
W uzasadnieniu uchwały podkreślono, że mimo postępu medycyny wiele chorób cywilizacyjnych — takich jak nowotwory, cukrzyca, otyłość czy choroby serca — wciąż stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia publicznego. Tymczasem większości z nich można skutecznie zapobiegać poprzez odpowiednią profilaktykę, zdrowy styl życia i regularne badania.
To wyraz troski o przyszłość – przypomnienie, że zdrowie społeczeństwa jest fundamentem siły
i rozwoju państwa, a profilaktyka to inwestycja w długie, dobre życie każdego z nas.